سنجش رفاه اقتصادی جامعه و محاسبه درآمد واقعی سرانه معمولاً بر پایه تولید ناخالص داخلی (GDP) انجام می‌شود؛ اما واقعیت معیشتی جامعه به قدرت خرید آن در بازارهای جهانی بستگی دارد. در این میان، شاخص درآمد ناخالص داخلی (GDI) با احتساب سود یا زیان ناشی از مبادلات تجاری، سنجه دقیق‌تری برای ارزیابی قدرت خرید واقعی درآمد حاصل از تولید داخلی به شمار می‌رود.

بررسی آمارهای اقتصادی ایران (بر اساس قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰) نشان می‌دهد که درآمد واقعی سرانه در طول دهه‌های گذشته نوسانات شدیدی را تجربه کرده است. در سال‌های ۱۳۳۸ تا ۱۳۳۹، این شاخص در حدود ۳۲ میلیون تومان برآورد می‌شد که با رشد اقتصادی، در سال ۱۳۵۵ به قله تاریخی ۲۴۳ میلیون تومان رسید. اما در اواخر دهه ۱۳۶۰ و تحت تاثیر شرایط جنگی، این رقم سقوط چشمگیری داشت و به کمتر از ۵۰ میلیون تومان کاهش یافت.

در روند بازسازی اقتصادی، درآمد سرانه واقعی در سال ۱۳۹۰ رشد مناسبی را تجربه کرد و به ۱۴۱ میلیون تومان رسید که بالاترین سطح ثبت‌شده پس از انقلاب به شمار می‌رود. با این حال، روندهای اخیر نشان‌دهنده یک عقب‌گرد جدی اقتصادی است؛ به طوری که در بازه سال‌های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴، درآمد سرانه واقعی به حدود ۷۵ میلیون تومان افت کرده است. این آمار نشان می‌دهد که توان مالی و قدرت خرید جامعه امروز ایران، تقریباً نصف سطح سال ۱۳۹۰ و کمتر از یک‌سوم قله تاریخی سال ۱۳۵۵ است.